in فلسفه

به خانه بازآمدنِ زرتشت. نیچه در ایران

 دست‌نوشته‌هایِ بازمانده از نیچه و کتاب‌هایِ مربوط به او در یک بنیاد (Klassik Stiftung Weimar) و کتابخانه (Herzogin Anna Amalia Bibliothek) در شهرِ وایمار در آلمان نگاه‌داری می‌شود. این بنیاد و کتابخانه برای پیشبردِ مطالعاتِ مربوط به نیچه کنفرانس‌هایی نیز برگزار می‌کند و انتشاراتي دارد. از جمله در ۲۳ تا ۲٥ ماهِ میِ سالِ ۲۰۰۲ کنفرانسي در باره‌یِ چه‌گونگی تأثیرِ آثار نیچه در دیگر کشورها و زبان‌ها در محلِ بنیاد تشکیل شد که در آن ۱۶ تن از مترجمانِ نیچه از چندین کشور (دانمارک، سوئد، بلژیک، ایتالیا، آرژانتین، روسیه، آلمان، برزیل، بریتانیا، ایران) به آن دعوت شده بودند. از ایران مرا دعوت کرده بودند که مترجمِ فارسیِ چند کتاب از نیچه و ساکنِ فرانسه ام. عنوانِ کنفرانس «در باره‌یِ اثرکردِ زیرزمینیِ دینامیت» بود، با الهام از وصفِ نیچه در باره‌یِ خویش، که می‌گوید: «من آدم نیستم، من دینامیت ام.» (نکـ: زیرنویسِ vii در پایانِ مقاله‌یِ زیرین). آن بنیاد و کتابخانه از مقاله‌هایِ ارائه شده در کنفرانس ۸ مقاله را برایِ انتشار برگزیدند که مقاله‌یِ من با عنوانِ “به خانه بازآمدنِ زرتشت”، به زبانِ انگلیسی، از آن جمله بود. این مقاله‌ها همراه با گزیده‌ی مقاله‌هایِ کنفرانسِ سپسین– که در سپتامبرِ همان سال با عنوانِ ” از هم‌نشینیِ نیچه با کتاب‌ها تا هم‌نشینی با کتاب‌های نیچه” در همان جا برگزار شد– امسال (۲۰۰۶) به دستِ ناشرِ آلمانی Harrassowitz Verlag. Wiesbaden منتشر شده است. عنوانِ کتاب این است: 

Zur unterirdischen Wirkung von Dynamit
Vom Umgang Nietzsches mit Büchern zum Umgang mit Nietzsches Büchern

مقاله‌ی زیر متنِ چاپ شده در آن کتاب است. امّا من در بازبینیِ آن متوجّهِ دو لغزشِ تایپیِ کوچک و دو‌ـ‌سه لغزشِ متنی از سویِ ویراستارِ انگلیسیِ مقاله شدم که آن‌ها را در متنِ کنونی اصلاح کرده ام. همچنین در موردِ تاریخِ نشرِ نخستین ترجمه‌ی چنین گفت زرتشت به فارسی، با به دست آوردنِ چاپی که به‌تازگی—برایِ بهره‌گیری از گرمیِ بازارِ آن کتاب—در ایران کرده اند، تاریخِ دقیق‌تری یافتم و در این متن گنجاندم.

همچنین نگاه کنید به مقاله‌ی «نیچه و ایران» که من برای دانشنامه‌ی ایرانیکا نوشته ام، و با این مقاله زمینه‌هایِ مشترک دارد، و در این وبلاگ می‌آید.

داریوش آشوری
سپتامبرِ ۲۰۰۶

این مقاله را به صورت پی‌دی‌اف از اين‌جا پياده کنيد.

  1. با سلام استاد
    چه عجب بعد از مدتهای مدید یه چیزی گذاشتید ان هم در مورد کی نیچه. دست شما درد نکناد. راستی پاسخی که به آقای نیکفر ندادید از چه جهتی بود؟آیا تلقی ایشان را می پذیرید یا اینکه از سر ادب و بزرگواری نمی خواهید پاسخ بدهید. خیلی عالی می شد مباحثه شما دو بزرگوار.

  2. آقای آشوری سلام جوانی بیست ویک ساله هستم ودانشجو،نمی توانم بشمارم که چند بار ترجمه های شیوای شماراازنیچه خوانده امدوچندهفته پیش دردانشگاه تربیت معلم تهران نقد وتحلیل چنین گفت زرتشت راداشتم اما متاسفانه به ما گیر داده اند شاید ازطرف آدمهایی که هیچی ازنیچه نمی دانند چون درگله هستندنیچه می گوید تا زمانی که مرا انکار نکرده اید بسوی شما بازنمی گردم اما دراین دانشگاه نمی دانم چرا هروقت که اسم نیچه می آید باید اسم رزگارهم دنبال آن بیاید آقای آشوری آیا من می توانم نیچه رانقد کنم بخاطرآشوری ها که اجداد من هم هستند جواب من رابنویسید ممنون
    آقای رزگار
    من نمی دانم که شما “چنین گفت زرتشت” را بر چه اساسی و چه گونه نقد یا تحلیل می کنید. اما شما هنوز بسیار جوان اید و با شوقی که دارید و دانشی که می توانید اندوخت، روزی بی گمان توانایی نقد و تحلیل نیچه را هم خواهید یافت. اما در یک کشور جهان سومی با فضای دانشگاهی آنچنانی و تنگناهای زبانی ما دشوار به نظر می رسد که کسی به آسانی ، آن هم در روزگار آغاز جوانی، بتواند از عهده ی چنین کاری برآید، حتا اگر از مادر نابغه به دنیا آمده باشد. البته این را هم بگویم که به عنوان کار درسی و مشقِ دانشگاهی هر دانشجوی علاقه مند و با استعدادی می تواند در هر زمینه ای که با رشته اش متناسب باشد، تمرین کند و تجربه بیندوزد.
    د. آ.

  3. با عرض سلام
    استاد بنده هنرجوی رشته ی نقاشی هستم.می خواستم در مورد آسیب شناسی جامعه ی ایران تحقیقاتی بکنم. در ابتدا تنها به عنوان رفع تکلیف با این قضیه برخورد میکردم اما حال که دریافتم با اکوان دیو باید پیکار کنم نمیدانم از کجای این دیو باید شروع کرد.می خواستم راهنماییم کنید.
    با تشکر
    رشید
    — آسیب شناسی اجتماعی از مقولات جامعه شناسی ست. ناگزیر باید به کتاب ها و مقاله ها در این رشته رجوع کنید.از جامعه شناسان در ایران بپرسید.
    د. آ.

  4. سلام
    استاد من بارها کتاب چنین گفت زرتشت نیچه ترجمه شما خواندم ولی هنوز مفهوم بازگشت جاودان را نفهمیدم….
    — مریم خانم. این یکی از پیچیده‌ترین و همچنین محوری ترین مفهوم‌ها در اندیشه‌ی نیچه است که کمابیش همه‌ی تفسیرگران‌اش، از جمله مارتین هایدگر، به تفصیل به آن پرداخته اند. باید آن تفسیرها را خواند. به تازگی کتابی به نام «نقاب روشنگری» از استنلی روزن به فارسی منتشر شده که به دست من هم رسیده است. در باره‌ی «بازگشتِ جاودان همان» شرح و تفسیرِ گسترده ‌ای دارد. ترجمه‌ی کتاب هم به قلم آقای داریوش نوری، خوشا که، پاکیزه و روشن و روان است. شاید خواندن آن بتواند به شما در فهم آن مفهوم یاری کند. البته باید به یاد داشت که این گونه مفهوم‌ها تفسیرهای بسیار می‌پذیرند و تفسیرِ نیچه از دشوارترین کارها در قلمرو فلسفه است، زیرا که خود تفسیرِ تفسیرهاست و بسیار تفسیربردار!
    د. آ.

Comments are closed.